17.4.04

لاله ‌به‌ ده‌ستان

هاشم نانه‌وازاده‌گان(1307 - 1373)

ئه‌من ده‌وری سه‌د و بیست پارچه هه‌ڵبه‌ستم له سه‌ر سه‌د و بیست ئاوازی كوردی، فارسی، عه‌ڕه‌بی و توركی داناون كه زۆربه‌یان ماملێ گوتوونی. ئه‌وانیدیكه‌ش، حه‌سه‌ن زیره‌ک، ڕه‌سووڵی نادری، خه‌لیلی سه‌دیقی، برایمی قادری، فه‌یزیزاده، سه‌ید عه‌لی سه‌رده‌شتی، مامه‌ندی ئایشێ گوڵێ، ڕه‌حمانی ڕه‌شید ئاغای، حه‌سه‌نی ماملێ، قاسمی فیدایی، جه‌عفه‌ری ماملێ، حاجی عه‌به نه‌نه، عه‌وڵای سنجانی و خانباغی گوتوویانن و هۆنراوه‌كان ئێستا له نێو خه‌ڵک دان.

ئه‌من پێم خۆشه هه‌رچی ده‌ینووسم به زمانی خه‌ڵک بێ و هه‌موو كه‌س له شێعره‌كانم حاڵی بێ. له دانانی ئه‌م شێعر و گۆرانییانه دا هیچ مه‌به‌ستێكی ماددیم نه‌بووه و نیمه و ئامانجم خزمه‌ت به مووزیک و ئه‌ده‌بیاتی كوردییه و به قه‌ولی كوردی: به به‌رگ و پێڵاوی خۆم و به خۆڕایی ئه‌م كاره‌م كردووه و پێم ناخۆشه هۆنراوه‌ی من به بێ ناوی من، لێر و له‌وێ چاپ و بڵاو بكرێنه‌وه. - به‌شێكه له نامه‌یه‌كی حاجی هاشمی نانه‌وازاده‌گان بۆ پۆڵای كوڕی، لاله به ده‌ستان، لاپه‌ڕه 9-

ساڵ هات و ساڵ چوو، تا ئاخره‌كه‌ی به هۆی دۆستایه‌تی زۆرتر له‌گه‌ڵ كاک پۆڵا و دیتنی شاعیر و هات و چۆی زۆرتری مه‌هاباد و مانه‌وه له‌و مه‌ڵبه‌نده و ناسینی هونه‌رمه‌ند كاک محه‌ممه‌دی ماملێ، بۆم ده‌ركه‌وت كه شێعری زۆربه‌ی ئه‌و گۆرانییانه‌ی ماملێ، هی كاک "هاشم نانه‌وازاده‌گان"ه، كه خه‌ڵكی مه‌هاباده و له‌گه‌ڵ ماملێ دۆسته و له‌سه‌ر مێلۆدیی كۆمه‌ڵێک له گۆرانییه‌كانی دایناون.

ئه‌م كاره له لای من كارێكی به‌رزه و له كورده‌واریدا جگه له كاک خالید دلێر له كوردستانی بنده‌ستی ئێڕاق، كه‌م ده‌ستی داوه كه‌سی وا هه‌ڵكه‌وێ و له سه‌ر مێلۆدیی گۆرانی، هۆنراوه دابنێ. شاعیری گه‌وره‌مان زۆرن، به‌ڵام كه‌سیان ئه‌م كاره‌یان نه‌كردووه. هۆنراوه دانان له سه‌ر مێلۆدیی گۆرانی، بۆ كه‌سێک كه به‌هره‌ی گۆرانیگوتنی تێدا نه‌بێ، زه‌حمه‌ته. ئه‌و هۆنراوانه‌ی كه كاک هاشم له سه‌ر مێلۆدیی ئه‌ژمارێک له گۆرانییه‌كانی ماملێ دایناون، له هه‌ر پله و پایه‌یه‌كدا بن، خاوه‌نی بایه‌خی سه‌رده‌می خۆیانن و ماوه‌یه‌كی دوور و درێژه له سه‌ر زارانن و گوتراونه‌ته‌وه و ئێستاش ده‌گوترێنه‌وه. چونكه مێلۆدیی گۆرانییه‌كانی ماملێ و شێعره‌كانی كاک هاشم، وه‌ها پێكه‌وه گونجاون، وه‌ک چۆن زێڕنگه‌رێک قالب بۆ ئه‌نگوستیله‌یه‌ک داده‌ڕێژێ، بێ ئه‌وه‌ی كه‌م و زیادی هه‌بێ، ئه‌و شێعرانه‌ش ئاوها له داڕێژگه‌ی مێلۆدیی ئه‌و گۆرانییانه دا جێیان گرتووه و داكاسراون. هیوادارم له‌م بواره دا زۆری دیكه‌ی وامان تێدا هه‌ڵكه‌وێ. - به‌شێکه له نووسراوه‌ی ناسری ڕه‌زازی كه له كتێبی "لاله به ده‌ستان"دا چاپ كراوه، لاپه‌ڕه 15 و 16-

له بیرمه كاک محه‌ممه‌دی ماملێ به ورته‌ورتێكه‌وه له ‌به‌ر خۆیه‌وه، ده‌هاته دوكانی بابم. دیار بوو ئاوازی تازه‌ی پێ بوو. بۆ ئه‌وه‌ی له بیری نه‌چێته‌وه، له بن گوێی بابم، به ناره‌نار و به ده‌له‌ی له‌ی له‌ی، ده‌یگوته‌وه و ئه‌ویش بێ فوو له دۆ كردن شێعرێكی جوانی له ‌سه‌ر ئه‌و ئاوازه تازه‌یه بۆ داده‌نا.

زۆربه‌ی ئه‌و هه‌ڵبه‌ستانه‌ش كه پڕ به قالبی مێلۆدییه‌كان داكاسراون و له دڵی خه‌ڵكی كوردستاندا جێگه‌یان كردۆته‌وه، ئه‌گه‌ر ئێستا و له زه‌مانی ژیانی "بابم و ماملێ" دا، به ناوی بابمه‌وه تۆمار نه‌كرێن، به‌ره‌ی داهاتوو، هه‌زار سوێند و قوڕئانیان بۆ بخۆی، باوه‌ڕ ناكه‌ن كه ئه‌وه شێعری فۆلكلۆر نین و ئه‌و دایناون. - به‌شێكه له نووسراوه‌ی "پۆڵا نانه‌وازاده‌گان" كه له پێشه‌كیی "لاله به ده‌ستان" دا چاپ كراوه، لاپه‌ڕه 7 و 8-

یادی به‌خێر

هاشم نانه‌وازاده‌گان

ئه‌و گوڵه‌ی مه‌شهووری گشت عاله‌م بوو، كوا؟ یادی به‌خێر
لوتفی وی ده‌رمانی ده‌ردی من بوو، كوا؟ یادی به‌خێر
چۆن ده‌بێ فیكری نه‌بێ؟ تیری له جه‌رگم كارییه
ئه‌و ده‌مه‌ی بوومه نیشانه‌ی تیری وی، یادی به‌خێر

من ده‌ناڵێنم كه بولبول بۆ له گوڵزارا نییه
ئه‌و ده‌مه‌ی بولبول ده‌هاته گوڵشه‌نم، یادی به‌خێر
یار كه ده‌یفه‌رموو وه‌فادارم به عه‌هدی ئاشقی،
چۆن له بیری كه‌م كه‌لام و خه‌نده‌كه‌ی؟ یادی به‌خێر

گه‌ر به غه‌مزه‌ی چاوی مه‌ست و زه‌رده‌خه‌نده‌ی لێوه‌كه‌ی،
شێت و شه‌یدای كردم و ڕۆیی له لام، یادی به‌خێر
چۆن بژیم بێ تۆ گوڵم؟ ئه‌وڕۆ كه دوور كه‌وتووی له من
گشت جیهان زیندانه بۆ من، ئیشقی تۆ یادی به‌خێر

ڕووحه‌كه‌م! تاكه‌ی وه‌كوو مه‌جنوونی شه‌یدا ناڵه كه‌م؟
هه‌ر له ‌سه‌ر شه‌رتی قه‌دیمم، شه‌رته‌كه‌ت یادی به‌خێر.

------------------------------------------------------------------------------------

كوێستان

هاشم نانه‌وازاده‌گان

كوێستان زۆر خۆشه، فه‌سڵی به‌هاران
ده‌نگی بولبولان، نم نمه‌ی باران

ده‌نگی ئاوهه‌ڵدێر، نه‌غمه‌ی بلوێرێ
وه‌ختێ چاوبازان ده‌چنه به‌ر بێرێ

ته‌قڵه‌ی شۆڕه‌سوار، حیلكه‌ی چاوبازان
قاسپه‌ی خاسه‌كه‌و له چیاو له ڕازان

چۆپی و ڕه‌شبه‌ڵه‌ک، گرمه‌ی سێ‌پێیی
خرمه‌ی خڕخاڵی كیژی لادێیی

گوڵۆپكی بیزای ڕه‌شانگی كوێستان
له ڕێبازان دا نازی چاومه‌‌ستان

تریقه‌ی كیژان، خه‌نده‌ی كچۆڵان
باللۆران داوێن له شیو و دۆڵان

چاوه‌بڕكێنه و شه‌وقی سه‌رچۆپی
بۆنی وه‌نه‌وشه‌ و هه‌ڵاڵه‌ی قۆپی

ده‌نگی خڕخاڵ و ده‌رزیله و گواران
وه‌ختێ كه مه‌ڕ دێ فه‌سڵی ئێواران

بێری له به‌ر بێر، كه مه‌ڕ ده‌دۆشێ
چاوی خوماری به ناز ده‌فرۆشێ

ده‌نگی هۆ مه‌شكێ به‌ری به‌یانان
سه‌دای بلوێر و لاوک و حه‌یرانان

تۆبه ده‌شكێنێ، دین ده‌كا به‌تاڵ
بۆنی مێخه‌كبه‌ند، كوڵمه‌ی پڕ له خاڵ

دنیا خه‌مڵیوه وه‌ک بووكی تازه
یار له غه‌ریبی كوێر بم بێ نازه.

------------------------------------------------------------------------------------

با بچینه هۆبان

هاشم نانه‌وازاده‌گان

با بچینه هۆبان، هۆبه‌ی بێنگوینێ
جێ ڕاوگه‌ی مه‌مێ و جێی خاتوو زینێ
گۆڕی مه‌یدانێ و سه‌ری ئه‌سته‌ڕێ
شللێر سوور ده‌چێ هه‌ر وه‌ک مه‌خمه‌رێ
گوڵی مێلاقه و شه‌شپه‌ڕ و بێژان
بۆنیان تێكه‌ڵ بوو مه‌ندۆكی كوێستان
گوڵۆپكی بیزا تۆمار به تۆمار
بۆ عه‌تری ده‌ڕوا وه‌ک به‌رۆكی یار
چاو جوانم، چاو بازی چاو مه‌ست
دین و ئیمانم بۆ تۆ چوون له ده‌ست
هه‌واری مێرێ قیبله‌ی دڵداران
جێ هۆبه‌ی جوان و ناز و نازداران
یاری نازدارم گه‌ر مه‌ڕ ده‌دۆشێ
چاوی خوماری به ناز ده‌فرۆشێ
له به‌ردی بێری و كانیێ چۆڕچۆڕێ
سه‌تی وه‌ک لاس و خه‌زاڵه شۆڕێ
په‌روه‌رده‌ت كردن خه‌ج و سیامه‌ند
لاس و خه‌زاڵ و خاتوونی د‌م قه‌ند
یاخوا ئاوا بی، قه‌ت نه‌بی نه‌وی
قه‌ت نه‌گاته تۆ ده‌ستی نه‌ته‌وی.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------
سه‌رچاوه: لاله به ده‌ستان، هاشم نانه‌وازاده‌گان، سوئێد 1993، بڵاوكه‌ره‌وه: پۆڵا نانه‌وازاده‌گان.